Γνωστική – Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία: Η Αυταπάτη του Ψυχοθεραπευτή – Μάγου

Ψυχοθεραπεία & Θεραπευτική Σχέση

Η ψυχοθεραπεία αποτελεί μια σύνθετη διαδικασία, με μηχανισμούς που ποικίλουν και προσεγγίσεις που διαφέρουν. 

Αρχικά, να σημειωθεί ότι δεν υπάρχει μία ψυχοθεραπεία – αντίθετα , υπάρχουν διαφορετικές μέθοδοι (προσεγγίσεις) από τις οποίες ένας ψυχοθεραπευτής επιλέγει να εξειδικευτεί. Έτσι, ένας ψυχοθεραπευτής μπορεί να ασκεί για παράδειγμα τη Γνωστική – Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία, την Ψυχανάλυση, τη Συστημική Θεραπεία, την Προσωποκεντρική Θεραπεία, τη Θεραπεία Σχημάτων, τη Gestalt κ.α.

Οι διαφορετικές αυτές θεραπείες προκύπτουν από τα διαφορετικά θεωρητικά υπόβαθρα στα οποία η κάθε προσέγγιση αποδίδει την αιτιολογία των ψυχικών διαταραχών. Για παράδειγμα, η ψυχαναλυτική προσέγγιση αναφέρει μεταξύ άλλων κίνητρα στο ασυνείδητο του ανθρώπου, καθώς και το ρόλο των ενστίκτων για να εξηγήσει τη συμπεριφορά του ανθρώπου δίνοντας έμφαση στα πρώιμα στάδια της ζωής.


Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία

Αντίθετα, η Γνωστική – Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία δίνει έμφαση στο εδώ-και-τώρα και απευθύνεται στα ζητήματα του θεραπευόμενου πολύ πιο άμεσα μέσα από το μοντέλο Ερέθισμα – Σκέψη – Συναίσθημα – Συμπεριφορά. Μέσα από αυτό το μοντέλο θεραπευτής και θεραπευόμενος αναζητούν εναλλακτικές ή περισσότερο ρεαλιστικές – προσαρμοστικές απαντήσεις στα θέματα που έχουν τεθεί.

Εικόνα 1. Το Μοντέλο της Γνωστικής Συμπεριφορικής Θεραπείας

Επομένως, η κάθε μορφή ψυχοθεραπείας εστιάζει σε διαφορετικές αιτίες και χρησιμοποιεί άλλους τρόπους για να εξηγήσει, να αντιμετωπίσει και να θεραπεύσει τις ψυχικές διαταραχές. Η προσέγγιση που έχει μελετηθεί και τεκμηριωθεί επιστημονικά  περισσότερο από όλες στη σύγχρονη εποχή είναι η Γνωστική – Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία (Cognitive Behavioral Therapy – CBT). Mελέτες αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητα της Γνωστικής – Συμπεριφορικής Ψυχοθεραπείας σε ευρεία γκάμα διαταραχών (Butler, Chapman, Forman, & Beck, 2005· Chambless & Ollendick, 2001).


Η Σημασία της Θεραπευτικής Σχέσης

Ωστόσο, για μία αποτελεσματική θεραπεία είναι απαραίτητο να κατανοηθεί ότι εξίσου σημαντικό με τον ψυχοθεραπευτή και το είδος της θεραπείας, μεγάλης σημασίας πρέπει να θεωρείται και η συμμετοχή – στάση του θεραπευόμενου. Τουλάχιστον όσον αφορά τη Γνωστική – Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία, όπου η ενεργή συμμετοχή του θεραπευόμενου είναι κομβικής σημασίας για την πορεία και την κατάληξη της θεραπείας. Η αντίληψη ότι η ένταξη στη διαδικασία της ψυχοθεραπείας από μόνη της μπορεί να θεραπεύσει αυτομάτως το άτομο θεωρείται μη παραγωγική.

Ούτε οι θεραπευτές διαθέτουν το μαγικό ραβδί, ούτε η θεραπεία από μόνη της έχει τα κλειδιά για την επίλυση των ψυχικών διαταραχών ή/και των δυσλειτουργιών. Κεντρικός άξονας της Γνωστικής – Συμπεριφορικής Ψυχοθεραπείας είναι η συνεργασία θεραπευτή και θεραπευόμενου προς τον επιθυμητό στόχο και η δημιουργία μιας ισχυρής θεραπευτικής σχέσης, έχοντας ως απώτερο σκοπό ο θεραπευόμενος να διδαχθεί να είναι ο θεραπευτής του ίδιου του εαυτού.


Ο Ρόλος του Θεραπευόμενου

Τίποτα από αυτά όμως δεν θα είναι εφικτό, αν ο θεραπευόμενος δεν έχει πραγματικά τη θέληση να προσπαθήσει και να ακολουθήσει το θεραπευτικό πρόγραμμα/καθήκοντα που θα του δοθούν. Ειδικά στη Γνωστική – Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία είναι πολύ πιθανό ο θεραπευόμενος να χρειαστεί να υποστεί διαδικασίες που θα του προκαλέσουν δυσφορία με σκοπό να μάθει να διαχειρίζεται τις καταστάσεις που του προκαλούν άγχος και τις οποίες δυσκολεύεται να αντιμετωπίσει.

Επίσης, στα πλαίσια του συγκεκριμένου θεραπευτικού μοντέλου θεωρείται ότι οι προτάσεις που ενδεχομένως θα προκύψουν από τον ίδιο το θεραπευόμενο είναι μεγαλύτερης σημασίας ακόμα και αυτών του θεραπευτή. Έτσι, ο ενδιαφερόμενος μαθαίνει να ψυχο-εκπαιδεύει τον εαυτό του και να είναι προετοιμασμένος σε περίπτωση που μελλοντικά του εμφανιστεί ένα παρεμφερές πρόβλημα.

Με βάση τα παραπάνω γίνεται αντιληπτό το πόσο αξιοσημείωτη μπορεί να καταστεί η συμμετοχή του θεραπευόμενου στην πορεία της θεραπείας και στην ανάπτυξη μιας ισχυρής θεραπευτικής σχέσης. Φανταστείτε το θεραπευτή ως ένα “δάσκαλο” (με πολλά εισαγωγικά) που σας βοηθάει να ανακαλύψετε εναλλακτικούς τρόπους με τους οποίους θα βοηθήσετε τον εαυτό σας, με τη θέλησή σας για αλλαγή να αποτελεί τη σημαντικότερη προϋπόθεση.


References

Butler, A., Chapman, J., Forman, E., & Beck, A. (2005). The empirical status of cognitive-behavioral therapy: A review of meta-analyses. Clinical Psychology Review, 26(1), 17-31. doi:10.1016/j.cpr.2005.07.003

Chambless, D. L., & Ollendick, T. H. (2001). Empirically Supported Psychological Interventions: Controversies and Evidence. Annual Review of Psychology, 52(1), 685-716. doi:10.1146/annurev.psych.52.1.685

Αφήστε ένα Σχόλιο

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Μετάβαση στο περιεχόμενο