Ειδικές Φοβίες & Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία

Ειδικές Φοβίες - Μπορούμε να τις ξεπεράσουμε με τη Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία.

Το αίσθημα του φόβου ορίζεται ως η αντίδραση του ατόμου όταν αυτό εκτίθεται ή νιώθει κίνδυνο ή απειλή. Οι ειδικές φοβίες, ωστόσο, αποτελούν μια ξεχωριστή κατηγορία φόβου στην οποία τα άτομα βιώνουν το αίσθημα του φόβου με ένταση δυσανάλογη συγκριτικά με τον πραγματικό κίνδυνο που ελλοχεύει.

Αυτό το αίσθημα φόβου μπορεί να αφορά μια συγκεκριμένη κατάσταση ή ένα συγκεκριμένο αντικείμενο. Τα άτομα που αντιμετωπίζουν τέτοιου είδους φοβίες τείνουν να δημιουργούν τις κατάλληλες συνθήκες ώστε να αποφύγουν το αντικείμενο ή την κατάσταση που προκαλεί τη φοβία, παρόλο που γνωρίζουν ότι ενδεχομένως η αντίδρασή τους (αίσθημα φόβου) είναι υπερβολική.

Τα κριτήρια της ειδικής φοβίας ορίζονται από το Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών (DSM, 5th Edition) ως:

  • Εκσεσημασμένος φόβος συγκεκριμένο αντικείμενο ή κατάσταση (π.χ. πτήση, ύψος, ζώα).
  • Το φοβογόνο αντικείμενο ή η φοβογόνος κατάσταση προκαλεί σχεδόν πάντα και άμεσα έντονο φόβο ή άγχος.
  • Το άτομο αποφεύγει ενεργητικά το φοβογόνο αντικείμενο ή τη φοβογόνο κατάσταση ή τα υπομένει με έντονο φόβο ή άγχος.
  • Ο φόβος ή το άγχος είναι δυσανάλογα προς τον πραγματικό κίνδυνο που ενέχει το συγκεκριμένο αντικείμενο ή κατάσταση και προς το κοινωνικο-πολιτισμικό πλαίσιο.
  • Ο φόβος, το άγχος ή η αποφυγή επιμένουν και διαρκούν τυπικά για 6 μήνες ή περισσότερο.
  • Ο φόβος, το άγχος ή η αποφυγή προκαλούν κλινικά σημαντική ψυχική καταπόνηση ή έκπτωση στον κοινωνικό, επαγγελματικό ή άλλους σημαντικούς τομείς της λειτουργικότητας.
  • Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα από τα συμπτώματα άλλης ψυχικής διαταραχής.

Εξειδικευτής Τύπου Ειδικής Φοβίας

  • Φόβος των ζώων (π.χ. φίδια, αράχνες).
  • Φόβος του φυσικού περιβάλλοντος (π.χ. νερό, καταιγίδες, σεισμούς).
  • Φόβος του αίματος, ένεσης, τραύματος.
  • Φόβος συγκεκριμένων καταστάσεων (π.χ. κλειστοφοβία, αεροπλάνα, ασανσέρ). 
  • Άλλη κατηγορία φόβου (π.χ. φόβος πνιγμού, φόβος εμετού).

Ειδικές Φοβίες – Αιτιολογία

Η αιτιολογία των ειδικών φοβιών μπορεί να είναι τόσο βιολογική όσο και επίκτητη. Δηλαδή ένα άτομο μπορεί να έχει γενετική προδιάθεση για την ανάπτυξη μιας συγκεκριμένης φοβίας ή μπορεί να την αποκτήσει στη συνέχεια μέσω των εμπειριών του.

Οι Hettama, Neale, & Kendler (2001) αναφέρουν ποσοστό που κυμαίνεται από το 20-40%, όσον αφορά την κληρονομικότητα στις ειδικές φοβίες. Επίσης, η πιθανότητα να παρουσιάσει κανείς μια ειδική φοβία ή διαταραχή άγχους αυξάνεται, όταν έχει κανείς συγγενή με κάποια ειδική φοβία (Kendler et al., 2001).

Ειδικές Φοβίες – Θεραπεία

Η Γνωστική – Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματική στην αντιμετώπιση των ειδικών φοβιών. Η τεχνική της έκθεσης είναι αυτή που παρουσιάζει τα θετικότερα αποτελέσματα.

Στη διάρκεια της θεραπείας θεραπευτής και θεραπευόμενος ξεκινούν τη σταδιακή έκθεση στο αντικείμενο ή την κατάσταση που προκαλεί το φόβο ή το άγχος από το λιγότερο τρομακτικό σενάριο στις πιο τρομακτικές καταστάσεις. Πολύ συχνά απαιτείται από το θεραπευτή ευρυματικότητα και σωστή στόχευση για να πετύχει η σταδιακή έκθεση, ενώ ο θεραπευόμενος καλείται να επιδείξει κουράγιο, εμπιστοσύνη και θάρρος.

Οι έρευνες για την αποτελεσματικότητα της Γνωστικής Συμπεριφορικής Θεραπείας στις διαταραχές άγχους (στις οποίες ανήκουν και οι Ειδικές Φοβίες) είναι πραγματικά πολλές ανά τον κόσμο και για αυτό αποτελεί θεραπεία επιλογής για αυτές τις ψυχολογικές δυσκολίες.


References

American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Washington, DC: Author.

Barlow, D. H., Raffa, S. D., & Cohen, E. M. (2002). Psychosocial treatments for panic disorders, phobias, and generalized anxiety disorder. In P. E. Nathan & J. M. Gorman (Eds.), A guide to treatments that work (pp. 301-335). New York, NY, US: Oxford University Press.

Hettema, J. M., Neale, M. C., & Kendler, K. S. (2001). A Review and Meta-Analysis of the Genetic Epidemiology of Anxiety Disorders. American Journal of Psychiatry, 158(10), 1568-1578. doi:10.1176/appi.ajp.158.10.1568

Kendler, K. S., Myers, J., Prescott, C. A., & Neale, M. C. (2001). The Genetic Epidemiology of Irrational Fears and Phobias in Men. Archives of General Psychiatry, 58(3), 257. doi:10.1001/archpsyc.58.3.257

Αφήστε ένα Σχόλιο

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Μετάβαση στο περιεχόμενο