Εικόνα του Σώματος & Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής

Εικόνα του Σώματος & Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής.

Η ιδέα της “ιδανικής” ομορφιάς ή εικόνας σώματος, εκτός του ότι εμπεριέχει κατά κύριο λόγο υποκειμενικά κριτήρια, φαίνεται να διαμορφώνεται σε μεγάλο βαθμό επηρεαζόμενη από τις τρέχοντες κοινωνικές συνθήκες και τα πρότυπα ομορφιάς που κυριαρχούν.

Στις μέρες μας, τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και κυρίως τα Social Media έχουν κατακλύσει την καθημερινότητα όλων μας. Τα πρότυπα που προβάλλουν είναι τόσο ισχυρά όσο και τα ίδια τα μέσα, προωθώντας εικόνες περισσότερο “ινσταγκραμικές” παρά ρεαλιστικές.

Τι γίνεται όμως όταν αυτές οι εικόνες φτάνουν να καθορίζουν ένα άτομο; Την αξία ή την αυτοεκτίμηση του; Τι γίνεται όταν ένα άτομο εξισώνει τον ίδιο του τον εαυτό με το νούμερο της ζυγαριάς;

Σύμφωνα με το Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο των Ψυχικών Διαταραχών (DSM-5), οι ψυχολογικές διαταραχές που σχετίζονται με την πρόσληψη τροφής ή/και την εικόνα του σώματος (Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής) είναι οι εξής: η Ψυχογενής Ανορεξία, η Ψυχογενής Βουλιμία και η Διαταραχή Επεισοδιακής Υπερφαγίας.

Κατά το παρελθόν, πολλές έρευνες έχουν αναδείξει τους παράγοντες που σχετίζονται με την εμφάνιση και τη διατήρηση των Διαταραχών Πρόσληψης Τροφής. Ενδεικτικά αυτοί οι παράγοντες αναφέρονται στο πείραγμα ή τα επικριτικά σχόλια για την εξωτερική εμφάνιση ενός ατόμου από γονείς ή συνομήλικους, στην πρώιμη εφηβική ωρίμανση, στη σεξουαλική κακοποίηση, στην αρνητική συναισθηματικότητα, στην αυξημένη τάση κοινωνικών συγκρίσεων κ.α. (e.g., Franko & Orosan-Weine, in press; Leon, Fulkerson, Perry, & Early-Zald, 1995; Levine, Smolak, Moodey, Shuman, & Hessen, 1994).

Επίσης, ο ρόλος των μέσων μαζικής ενημέρωσης ή/και κοινωνικής δικτύωσης είναι καθοριστικής σημασίας.

Η δυσφορία που προκαλεί η αντιλαμβανόμενη εικόνα του σώματος και η σημασία της στη διατήρηση των συμπτωμάτων των διαταραχών πρόσληψη τροφής αποτελούν σημείο κλειδί για τη θεραπεία. Ειδικότερα στην Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία οι πεποιθήσεις και οι σκέψεις του ατόμου για την εικόνα του σώματος θεωρούνται και είναι καθοριστικές για την πορεία της θεραπείας. Ταυτόχρονα, η προσοχή στρέφεται και στις διατροφικές συνήθειες, στην παράλειψη γευμάτων, στην αυτο-τιμωρητική στάση του ατόμου σχετικά με την πρόσληψη τροφής, στα υπερφαγικά επεισόδια που μπορεί να λαμβάνουν χώρα κ.α.

Πως όμως μπορεί η αρνητική στάση απέναντι στην εικόνα του σώματος να επηρεάσει τη λειτουργικότητα ενός ατόμου;

Θα παρατηρήσουμε συχνά ότι τα άτομα αναπτύσσουν ένα ιδιαίτερο και ξεχωριστό πρόγραμμα καθημερινότητας το οποίο καθορίζεται σχεδόν εξολοκλήρου από τη διαταραγμένη σχέση με την πρόσληψη τροφής. Για παράδειγμα, οι ώρες των γευμάτων και η ποσότητα / ποιότητα τροφής θα πρέπει να είναι συγκεκριμένη. Σε περιπτώσεις που υπάρχουν υπερφαγικά επεισόδια (βουλιμικά) ο αυτο-προκαλούμενος εμετός αποτελεί μια λύση που καταφεύγει το άτομο περίπου στο 90% των περιπτώσεων.

Επίσης, θα δούμε αλλαγές στην κοινωνικοποίηση, στην ευχέρεια συζητήσεων γύρω από την τροφή, τις δίαιτες, τις συγκρίσεις με άλλους κλπ. Μια σημαντική παρατήρηση αφορά τη διαδικασία ντυσίματος και την επιλογή ρούχων του ατόμου. Αυτό συμβαίνει επειδή επιθυμούν είτε να καμουφλάρουν τον εαυτό τους επιλέγοντας συνήθως φαρδιά ρούχα. Άλλες φορές θα αποφεύγουν εντελώς συγκεκριμένα ρούχα τα οποία μπορεί να πιο αποκαλυπτικά ή “δεν είναι αποδεκτό” να φορούν εκτός και αν αποκτήσουν το κατάλληλο ή ιδανικό σωματότυπο.

Δημιουργώντας ένα Φαύλο Κύκλο

Όλα τα παραπάνω φαίνεται να καταλαμβάνουν μεγάλο μέρος της καθημερινότητας του ατόμου τόσο σε επίπεδο σκέψεων και συμπεριφορών όσο και σε επίπεδο συναισθηματικό, αφού η δυσφορία και το άγχος δεν υποχωρούν εύκολα. Και όταν αυτά υποχωρήσουν εντέλει, τις περισσότερες φορές μάλλον θα έχει προηγηθεί μια δυσλειτουργική ή μη υγιής πρακτική παρά μια αυθόρμητη και υγιής συμπεριφορά. Όλο αυτό συνεισφέρει στη δημιουργία και διατήρηση ενός φαύλου κύκλου που το άτομο δυσκολεύεται να διαχειριστεί λειτουργικά και με γνώμονα φυσιολογικές διατροφικές συνήθειες.

Το ερώτημα που εγείρεται με βάση τα παραπάνω είναι το εάν οι Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής αποτελούν ζήτημα βάρους ή/και εικόνας του σώματος ή αν πρόκειται για καταστάσεις που αφοούν περισσότερο την αυτοεκτίμηση του ατόμου και την δεξιότητα του να λειτουργεί με κατανόηση και συμπόνοια προς τον ίδι@.

References

Derenne, J.L., Beresin, E.V. Body Image, Media, and Eating Disorders. Acad Psychiatry 30, 257–261 (2006). https://doi.org/10.1176/appi.ap.30.3.257

Rosen, J. C. (1990). Body-image disturbances in eating disorders. In T. F. Cash & T. Pruzinsky (Eds.), Body images: Development, deviance, and change (pp. 190–214). Guilford Press.


Αφήστε ένα Σχόλιο

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Μετάβαση στο περιεχόμενο